Historia i tradycje
Historia szkoły
Dzieje naszego Liceum są nierozerwalnie związane z losami Warszawy i Polski po II wojnie światowej. Był to pierwszy w zrujnowanej stolicy nowo wybudowany gmach przeznaczony na cele edukacyjne. Zaprojektowali go inżynier architekt Józef Jaszuński i architekt Stanisław Łukaszewicz. Dzięki zastosowanym rozwiązaniom powstał nowoczesny budynek z dużymi salami lekcyjnymi i przestronnymi korytarzami, pełen dziennego światła wpadającego przez ogromne okna. W późniejszym czasie na ścianie od ul. Kopernika umieszczono wizerunek patrona szkoły Jarosława Dąbrowskiego na barykadzie Komuny Paryskiej.
Ze względu na braki w archiwach trudno dokładnie odtworzyć początkowe dzieje szkoły.
Budowę ukończono w 1949 roku, a we wrześniu 1950 roku rozpoczęła działalność jako Szkoła TPD nr 2, przemianowana na Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Podstawowego i Licealnego TPD IX. Stopniowo wygaszana była podstawówka i pozostało tylko liceum, któremu nadano imię Jarosława Dąbrowskiego. Od roku 1963 utworzone zostały klasy z rozszerzonym nauczaniem języka rosyjskiego, aczkolwiek – wbrew późniejszym plotkom – rosyjski nigdy nie był w „Dąbrowskim” językiem wykładowym.
„Czerwona szkoła” albo „socjalistyczna wzorcówka” (jak pisał Leopold Tyrmand w „Dzienniku 1954”) – to epitety, które często odstraszały potencjalnych uczniów, budziły podejrzenia i nieufność. Dopiero autentyczny szturm na „Dąbrowskiego”, jaki miał miejsce wiosną 1990 roku, kiedy liczba kandydatów wielokrotnie przewyższyła liczbę miejsc dla pierwszoklasistów, obalił skutecznie mit „czerwonej szkoły”. Nowa koncepcja nauczania i wychowania wzbudziła ogromne zainteresowanie młodzieży i rodziców.
Kierownictwo szkoły w latach 1950–1991
1. Dyrektor szkoły – Kazimierz Skąpski (od 1.09.1950 r. do 31.08.1954 r.)
zastępcy: Irena Borzymińska-Majowa, Bolesław Jóźwicki, Józefa Wojnar, Jan Żytkiewicz
2. Dyrektor szkoły – Karol Szwarc (od 1.09.1954 r. do 31.08.1963 r.)
zastępcy: Irena Borzymińska-Majowa, Bolesław Jóźwicki, Zdzisław Warmt
3. Dyrektor szkoły – Regina Gromelska (od 1.09.1963 r. do 31.08.1977 r.)
zastępcy: Zdzisław Warmt, Paweł Harczuk, Janusz Bulicki, Maria Buszko, Danuta
Olszewska, Józef Warchlewski, Roman Zawiślak
4. Dyrektor szkoły – Irena Respondek (od 1.09.1977 r. do 31.08.1991 r.)
zastępcy: Maria Buszko, Alicja Krynicka, Anna Frenkiel
Lata dziewięćdziesiąte XX wieku
Zasadnicze zmiany, tak w kraju, jak i w szkole, rozpoczęły się w latach 90. XX wieku.
Twórcą programu autorskiego, który przyczynił się do wzrostu poziomu nauczania, prestiżu i ogromnej popularności XXXVII LO, był nauczyciel historii dr Marek Borucki, który w latach 1991–2001 pełnił funkcję dyrektora.
We wrześniu 1990 roku według tego programu rozpoczęły naukę klasy pierwsze. Przewidywał on dwustopniowe nauczanie: I stopień podstawowy – dwa lata (wszystkie klasy realizowały program ogólny) i II stopień sprofilowany, trwający również dwa lata, realizowany na zajęciach seminaryjnych, które swoim charakterem były zbliżone do zajęć uniwersyteckich. O dostaniu się na konkretny profil decydował egzamin wewnętrzny.
Uczniowie niezdecydowani lub ci, którzy nie dostali się do wymarzonej grupy, od 1992 roku kontynuowali naukę na profilu ogólnym.
Program sprzyjał niekonwencjonalnym formom zajęć dydaktycznych (seminaria i fakultety), których znaczna część odbywała się poza szkołą (instytuty naukowe, wyższe uczelnie, muzea, wycieczki do zakładów przemysłowych, sesje wyjazdowe itp.). Wypróbowaną i sprawdzoną formą zajęć seminaryjnych, która weszła na stałe do planu dydaktyczno-wychowawczego szkoły, były sesje popularnonaukowe z różnych dziedzin. Chcieliśmy tak ukierunkować pracę uczniów, aby stała się ona bardziej samodzielna i twórcza, a uczestnictwo w zajęciach dawało możliwość kontaktu z wieloma źródłami wiedzy. Zapraszano do szkoły przedstawicieli różnych profesji, ludzi nauki i kultury, polityków. Gościli u nas między innymi: ksiądz poeta Jan Twardowski, senator Zbigniew Romaszewski, profesor Jacek Trznadel, działacz polityczny – Wojciech Ziembiński, pisarz i podróżnik – Ryszard Czajkowski, minister obrony narodowej i późniejszy Prezydent RP – Bronisław Komorowski, redaktor Stanisław Michalkiewicz.
Ważną rolę w życiu szkoły odgrywała biblioteka, organizująca spotkania autorskie i współpracująca z wieloma instytucjami kulturalnymi. W bibliotece miała swoją siedzibę redakcja pisma „Propozycje”, założonego przez uczniów w 1997 roku i wydawanego przez 17 lat, do 2024 roku.
W 1991 roku ukazała się publikacja „40 lat XXXVII liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego”, a rok później zaczął wychodzić Rocznik Szkolny, dokumentujący życie szkoły, który ukazuje się do dziś.
Nowy program i związane z nim zmiany organizacyjne wprowadzano w niesprzyjających innowacjom czasach – okresie wstrząsów i zmian we wszystkich niemal dziedzinach życia. Zasadniczym problemem było znalezienie środków finansowych na realizację ambitnego programu i bieżące potrzeby szkoły. Głównym źródłem dochodów stał się wtedy popołudniowy wynajem sal lekcyjnych różnym instytucjom (szkoły językowe, UW, TKKF).
Wiele zawdzięczaliśmy pomocy komitetu rodzicielskiego i sponsorom, wśród których znalazły się zarówno instytucje, jak i osoby indywidualne (przede wszystkim rodzice naszych uczniów). Wygospodarowano i wyremontowano wtedy dodatkowe pomieszczenia w suterenach, przeznaczone na sale językowe, oraz łazienki uczniów. Potem przyszła kolej na remonty sal lekcyjnych i gimnastycznych, szatni uczniowskich, wyposażenie siłowni oraz odnowienie elewacji. Sytuacja finansowa szkoły zmieniła się na lepsze od 1999 roku – momentu, w którym szkołą zaczęła zarządzać stołeczna Gmina Centrum.
Na atrakcyjność naszego Liceum wpłynęło przede wszystkim to, że wprowadzono w nim rozszerzony program nauczania języków obcych (angielski, niemiecki, włoski, rosyjski).
Dzięki osobistemu zaangażowaniu dyrektora Marka Boruckiego w 1991 roku odbyła się pierwsza wymiana językowa z Włochami, co stało się tradycją naszego liceum i jest kontynuowane do dziś. W 1993 roku rozpoczęły się również wymiany ze szkołami z Niemiec. W 1994 roku uczniowie mogli podjąć naukę w klasach lingwistycznych, z rozszerzonym programem nauczania dwóch języków obcych.
Rok szkolny 2001/2002 przyniósł wiele zmian. Nie było klas pierwszych, bo czekaliśmy na pierwszy rocznik, który opuści gimnazja. Stanowisko dyrektora w trudnej dla szkoły i grona pedagogicznego sytuacji objął Bogdan Madej, który pełnił tę funkcję przez dwadzieścia lat, do 2021 roku. Wzajemne zaufanie, życzliwość i duży margines swobody w podejmowaniu działań szybko dały dobre efekty. Dyrektor Bogdan Madej szczęśliwie przeprowadził nas przez meandry rewolucyjnej reformy szkolnictwa (1 września 2002 roku w szkołach ponadgimnazjalnych wprowadzono 3-letni cykl kształcenia, co wiązało się też z profilowaniem klas od początku nauki w liceum i odejściem od naszego programu autorskiego). Pierwszą nową maturę przeprowadziliśmy w roku szkolnym 2004/2005.
Reforma z 1999 roku na blisko dwie dekady skróciła czas nauki w liceum do trzech lat. Pierwszymi uczniami, którzy znów rozpoczęli naukę w czteroletnim liceum, byli absolwenci wygaszanych gimnazjów oraz nowo utworzonych 8-letnich szkół podstawowych (tzw. podwójny rocznik), którzy przyszli do nas we wrześniu 2019 roku.
Szkoła musiała też sprostać nowym wymogom edukacyjnym i cywilizacyjnym – pojawiły się dwie sale komputerowe, stopniowo wyposażano pracownie w środki multimedialne. Byliśmy pierwszą szkołą w Warszawie, w której wprowadzono dziennik elektroniczny, który od roku szkolnego 2010/2011 obowiązuje we wszystkich klasach.
Po wieloletnich staraniach dyrekcji liceum i rodziców w październiku 2006 r. nastąpiło oficjalne otwarcie nowego, wyposażonego w nowoczesny sprzęt sportowy boiska szkolnego.
Kierownictwo szkoły od roku 1991
5. Dyrektor szkoły – Marek Borucki (1.09.1991 r. – 31.08.2001 r.)
wicedyrektorzy: Danuta Kazimierska, Maria Ciszek, Anna Kajszczak
6. Dyrektor szkoły – Bogdan Madej (1.09.2001 r. – 31.08.2021 r.)
wicedyrektorzy: Maria Ciszek (1.09.2001 r. – 31.08.2005 r.), Mariola Borzyńska (1.09. 2005 r.
– 31.08.2021 r.)
7. Dyrektor szkoły –Mariola Borzyńska (od 1.09.2021 r. – nadal)
wicedyrektor – Jolanta Dziewulska (1.09.2021 r. – 31.08.2026 r.)
wicedyrektor – Sylwia Wójcik (od 1.09.2026 r.)
Szkoła po roku 2000
W tradycję Liceum od dawna wpisują się wyjazdy i wymiany kulturowo-językowe.
W latach 90. XX wieku bardzo popularne były wyjazdy do Niemiec i Włoch, udało się też wtedy nawiązać kontakty ze szkołami w Anglii i Szkocji, obecnie intensywnie rozwija się współpraca z Anglią i Irlandią oraz – niezmiennie – z kolejnymi miastami we Włoszech.
Od ponad 30 lat współpracowaliśmy z kilkoma liceami włoskimi. Najdłuższa przyjaźń łączyła nas z Liceo Scientifico Galileo Galilei z Catanii na Sycylii. W wymianie tej uczestniczyli przede wszystkim uczniowie klasy lingwistycznej. Współpracowaliśmy również z Liceo Classico M.T. Varrone z Rieti oraz Liceo Classico Europeo Mario Cutelli z Katanii na Sycylii – te wymiany były przeznaczone dla grup międzyoddziałowych. Od kilku lat trwa współpraca z Liceo Copernico Pasoli w Weronie.
Wymiany dają naszym uczniom jedyną w swoim rodzaju możliwość poznania włoskiego stylu życia. Dzięki takim wyjazdom, oprócz rozwijania umiejętności komunikacyjnych w języku włoskim i angielskim, uczniowie uczestniczą w codziennym życiu rodzin ich goszczących, poznają kulturę włoską, a także uczą się samodzielności oraz umiejętności współdziałania. W Polsce natomiast, gdy to my gościliśmy szkoły włoskie, nasi uczniowie stają się godnymi ambasadorami polskiej kultury i tradycji.
Od kilku lat szkoła organizuje również wycieczkę przedmiotową po północnych Włoszech, która łączy w sobie zwiedzanie najważniejszych miejsc regionu (Bolonia, Rawenna, Werona, Wenecja, jezioro Garda) oraz edukację językową.
Innym przedsięwzięciem wzmacniającym dydaktykę języka włoskiego jest wyjazd do Florencji, podczas którego uczniowie klasy lingwistycznej w pierwszej części dnia uczestniczą w zajęciach językowych oraz warsztatach kulinarnych, a po południu intensywnie zwiedzają miasto, zanurzając się w architekturze i sztuce włoskiego renesansu.
Wiosną w latach 2006 i 2008 nasza szkoła zorganizowała dla młodzieży siedmiodniowe wyjazdy edukacyjne do Londynu, wzbogacające wiedzę uczniów o historii, kulturze i życiu codziennym w Wielkiej Brytanii. Uczniowie mieszkali u angielskich rodzin, dzięki czemu mogli poczuć prawdziwą atmosferę Wielkiej Brytanii i posmakować angielskiej kuchni.
W lutym 2020 roku, na kilka dni przed zamknięciem szkół z powodu pandemii, udało się zorganizować pierwsze z serii warsztatów językowych w Wielkiej Brytanii w urokliwym hrabstwie Devon, w miejscowości Barnstaple. Kolejne edycje tych warsztatów odbyły się w latach 2023 (dwa wyjazdy), 2024 i 2026. Uczniowie mieszkali u angielskich rodzin, uczestniczyli w zajęciach językowych w szkole Sharing One Language prowadzonych przez doświadczone brytyjskie nauczycielki i jeździli na wycieczki po hrabstwie. Zwiedzili również Stonehenge, Oxford, Windsor czy Salisbury.
W roku 2023 warsztaty językowe odbyły się w Irlandii. Młodzież zakwaterowana była u irlandzkich rodzin, zajęcia językowe odbywały się w Irish College of English, popołudniami odbywały się wycieczki do Dublina, wspinaczki po klifach Howth, górach Wicklow, można było również spróbować swoich sił w tańcu irlandzkim.
Wraz z nadejściem nowego wieku pojawiły się nowe wydarzenia i przedsięwzięcia, które stały się już corocznymi świętami naszego Liceum. W listopadzie 2006 roku po raz pierwszy celebrowaliśmy Dzień Patrona – Święto Szkoły (13 listopada to dzień urodzin Jarosława Dąbrowskiego). Klasy pierwsze biorą wtedy udział w konkursie wiedzy o szkole i życiu patrona, a wszyscy uczniowie przygotowują wystawy, występy artystyczne, koncerty czy filmy, oglądane później wspólnie z nauczycielami w sali gimnastycznej.
W latach 2004–2022 działał Szkolny Teatr Nie-Na-Żarty. Spektakle przygotowywane podczas wielomiesięcznych prób otrzymywały nagrody i wyróżnienia na wielu festiwalach, takich jak: Melpomena w Szkolnej Ławce, Uniwersalny Przegląd Artystyczny, Śródmiejski Festiwal Młodych Talentów, Warszawski Festiwal Dziecięcej i Młodzieżowej Twórczości Artystycznej Asteriada. Podczas obchodów 60-lecia XXXVII LO uczniowie wystawili spektakl inspirowany biografią naszego patrona.
W czasie pandemii – na Boże Narodzenie w 2020 roku – zespół teatralny przygotował „Koncert piosenek o nadziei na czas pandemii” udostępniony on-line i nagrodzony I miejscem na Śródmiejskim Festiwalu Młodych Talentów.
Fresh Form Film Festival od trzynastu lat wpisuje się w tradycję naszej szkoły. Jego początki sięgają 2013 roku. Po kilku latach festiwal został spopularyzowany w szkołach średnich i wyższych na terenie Warszawy, a następnie uzyskał zasięg ogólnopolski. FFFF jest wyjątkową inicjatywą, tworzoną przez młodych dla młodych – pasjonatów kinematografii.
Uczestnicy konkursu zgłaszają filmy krótkometrażowe w różnych kategoriach.
Najlepsze produkcje są prezentowane przed publicznością oraz oceniane przez profesjonalne jury, a autorzy wyróżnionych prac otrzymują atrakcyjne nagrody. W gronie jury zasiadali m.in. wybitni polscy reżyserzy – Krzysztof Zanussi, Maciej Pieprzyca, Joanna Janikowska – scenarzystka i reżyserka, aktorka dubbingowa – Renata Dobrowolska-Kryczek, aktorzy filmowi i teatralni – Anna Korcz, Anna Gryszkówna, Julia Chatys, Marcin Przybylski, Sebastian Stankiewicz, Lesław Żurek, Dawid Ogrodnik, Jacek Braciak, Piotr Ligienza.
Festiwal amatorskich krótkometrażowych filmów stanowi doskonałą okazję do zdobycia pierwszego doświadczenia filmowego, zaprezentowania swojej twórczości szerszej publiczności oraz poznania innych osób, zainteresowanych kinematografią. Organizatorami i głównymi koordynatorami przedsięwzięcia są zwykle uczniowie klas drugich i trzecich, którzy dzięki kilkumiesięcznym przygotowaniom zdobywają doskonałe doświadczenie w zakresie przedsiębiorczości.
W 2015 roku światło ujrzał nowy projekt – COOLturalne Dąbro – festiwal zrzeszający młodych, utalentowanych artystów: muzyków, poetów, tancerzy i twórców kultury młodzieżowej. Początkowo miał formę kameralnego wieczoru, a z biegiem czasu zyskał format ogromnego wydarzenia, z profesjonalną oprawą akustyczną, patronatem podmiotów zewnętrznych i gośćmi specjalnymi.
COOLturalne Dąbro na dobre zagościło w kalendarzu wydarzeń szkolnych i stało się częścią tradycji szkoły. W ciągu dekady istnienia festiwal wylansował zespoły muzyczne i artystów wcześniej nieznanych szerszej publiczności. Ideą COOLturalnego Dąbro jest promowanie nowych form artystycznych popularnych wśród młodzieży. W ostatnich latach na naszej scenie swoje talenty – oprócz artystów wyrażających się poprzez tradycyjne formy muzyczne – prezentowali raperzy, DJ-e i grupy rockowe. W 2025 roku festiwal obchodził swój pierwszy jubileusz, X edycję, która zachwycała różnorodnością, rozmachem i innowacyjnością. Obecnie festiwal wkracza w nowy etap rozwoju i wierzymy, że najlepsze wciąż przed nami.
Od roku szkolnego 2021/2022 uczniowie każdej klasy matematyczno-fizycznej wyjeżdżają na edukacyjną wycieczkę do Szwajcarii, której celem jest przede wszystkim ośrodek naukowo-badawczy CERN. W programie zawsze uwzględnione zostaje zwiedzanie wystaw interaktywnych oraz spotkanie z pracownikami, którzy oprowadzają grupę po instytucie. Następnie uczniowie mają warsztaty w laboratoriach fizycznych. Kolejne punkty wycieczki, związane z profilem klasy, to Szwajcarskie Centrum Nauki Technorama i Dom Einsteina w Bernie. W ciągu tych kilkuletnich doświadczeń program wycieczki został wzbogacony o wyjątkowe atrakcje: szczyt Aiquille du Midi, z którego rozciąga się niezapomniany widok na masyw Mont Blanc, wodospady Rheinfall czy wizyta w jednej z
fabryk słynnej szwajcarskiej czekolady.
Warsztaty dla klas o profilu matematyczno-geograficznym odbywają się od kilkunastu lat we wrześniu. Początkowo uczniowie wyjeżdżali do Dusznik-Zdroju, obecnie do Chęcin, gdzie zajęcia organizowane są przy współpracy z kadrą naukową Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz firmą GeoLearning. Bazą noclegową jest Europejskie Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach ze wspaniale wyposażonymi salami ćwiczeniowymi oraz aulą wykładową. Najważniejsza wartość takich zajęć to połączenie wiedzy zdobywanej w szkole z bezpośrednim doświadczeniem. Uczniowie nie tylko poznają pojęcia geograficzne czy przyrodnicze, lecz także mają możliwość samodzielnie przeprowadzić obserwację, przeanalizować historię dziejów geologicznych Gór
Świętokrzyskich. Uczą się w praktyce rozpoznawać skały i minerały, poszerzając wiedzę z
geomorfologii i geologii.
Podczas pobytu organizowane są również wyjścia do muzeów tematycznych: Muzeum Minerałów i Skamieniałości w Świętej Katarzynie czy Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi. Wieczorami organizowane są powtórki maturalne, podczas których uczniowie przy pomocy specjalistów rozwiązują zadania z arkuszy maturalnych.
Wolontariat szkolny działa w naszej szkole od 1999 roku. Wśród najważniejszych inicjatyw warto wymienić współpracę z: Polskim Czerwonym Krzyżem, Warszawskim Centrum Opieki Medycznej „Kopernik”, gdzie uczniowie odwiedzali chore dzieci oraz organizowali dla nich koncerty świąteczne, Domem Dziecka nr 16 w Warszawie, Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy, Fundacją Pociecha, Świetlicą Środowiskową przy ul. Tamka 35, w której wolontariusze pomagają dzieciom w odrabianiu lekcji, oraz Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Dzieci Chorych na Padaczkę, dla którego wolontariat nadal przeznacza dochód z kiermaszu podczas Europejskiego Dnia Zdrowego Jedzenia i Gotowania
i któremu co roku pomaga podczas balu karnawałowego dla jego podopiecznych. Przez wiele lat działało u nas Szkolne Koło Krwiodawców.
Od 2004 roku każdego 21 marca, czyli w pierwszy dzień wiosny, wolontariat organizuje „Dzień na TAK”. To wydarzenie angażujące całą społeczność szkolną, którego nieodłączną częścią jest licytacja prac artystycznych wykonanych przez uczniów i nauczycieli. Dochód z aukcji przeznaczamy na wybrany cel charytatywny.
Edukacja w naszym Liceum od zawsze opierała się na przekonaniu, że sukces edukacyjny idzie w parze z dobrostanem psychicznym ucznia. Pomoc psychologiczno- pedagogiczna w strukturach szkoły ewoluowała wraz ze zmieniającymi się potrzebami kolejnych roczników. Pierwsza pedagog szkolna została zatrudniona w roku 2000, a od roku 2002 młodzież mogła korzystać również z pomocy psychologa. W tych latach byliśmy jedną z nielicznych szkół, w których był zatrudniony psycholog. W odpowiedzi na nowe przepisy prawa oświatowego w 2022 roku szkole został też zatrudniony pedagog specjalny.
Gabinety szkolnych specjalistów to miejsca, w których każdy uczeń znajduje bezpieczną przystań, zrozumienie i profesjonalną pomoc. Działania specjalistów szkolnych ukierunkowane są na wspieranie uczniów w sytuacjach kryzysowych, na pomoc w rozwijaniu relacji, potencjału, umiejętności psychospołecznych oraz na planowanie ścieżki edukacyjno- zawodowej. Ponadto priorytetami pracy zespołu specjalistów szkolnych są: ścisła współpraca z gronem pedagogicznym i rodzicami, a także zadbanie o właściwy proces adaptacyjny w klasach pierwszych. Zespół dba o to, by nasza szkoła była miejscem przyjaznym, bezpiecznym i otwartym na każdego młodego człowieka.
Od początku istnienia nasze liceum wypuściło w świat ponad 10 000 absolwentów. Jesteśmy z nich dumni i mamy nadzieję, że pobyt w murach naszej szkoły choć w części przyczynił się do ich osobistych sukcesów. Za naszą dewizę można przyjąć słowa Johna Locke’a, bo tak naprawdę niewiele się od tamtych czasów zmieniło: „Zadaniem edukacji, co się tyczy wiedzy, nie jest doskonalić ucznia we wszystkich, czy też niektórych naukach, lecz dać jego umysłowi niezależność, to znaczy te dyspozycje i te nawyki, które mu pozwolą opanować dowolną dziedzinę wiedzy w dalszym biegu życia”. Ku temu od początku zmierzały i w dalszym ciągu zmierzają wszelkie nasze poczynania.
Wykorzystano m.in. materiały z publikacji jubileuszowych wydanych z okazji 50- i 60-lecia Liceum oraz z Roczników Szkolnych.





